Fazil Say’in basina gelenleri matematiksel bir formulle acikalayabilsem kendimi daha iyi hisseder miyim?

Sabah masami temizlerken gene bir suru not cikti kagitlarin arasindan. Bir kismi, tamam tamam cogu, yemek tarifiydi. Bir kismi yapilacak isler ve alisveris listeleri. Bir de kendime yazdigim, birseyler okurken aldigim notlar. Alisveris listelerinden birini ters cevirince arkasinda su notlari buldum:

Uncertainity Avoidence Index (Belirsizligi Onleme Indeksi):
Bu ne kadar dusukse, toplum belirsizligi ve degisik fikirleri o kadar tolere edebiliyor ve hatta, bu cok sesliligi aleyhine kullanabiliyor demektir. Bu toplumlarin insanlari sogukkanli ve dusunceli olarak nitelendiriliyor. UAI yuksek olmasi toplumun belirsizlige karsi tahamulu olmadigini gosterir. Belirsizligi onlemek icin kati kanunlar, yasalar, politikalar uygulamaya konulur. Bu toplumlarin en buyuk amaci belirsizligi onlemek adina ,herseyi kontrol altinda tutabilmektir. Bunun sonucu olarak toplum degisimleri kolay kolay kabul etmez ve ortama endise ve gerginlik hakim olur. Farkli toplumlar bu endise ile basa cikmada farkli yontemler gelistirmislerdir.
Singapur’un UAI indeksi 8, Danimarka 23 mesela. Turkiye’nin ise 85. Yani toplumdaki endise ve gerginlik had safhada. Bunu yatistirmak icin adilce uygulanan bir hukuk sistemi gerekmektedir. Halk kendi kendine bu endise ile basa cikabilmek icin geleneksel rituelleri kullanmaktadir. Bu ritueller ve davranis sekilleri disaridan dincilik, dine baglilik gibi gorunse de, aslinda gerginligi onlemek icin uygulanmakta olan geleneksel sosyal davranislardir.

Power Distance Index (Gucten Uzaklik Indeksi):
Bu indeksin yuksek olmasi toplumdaki guc ve maddi dagilim esitsizliginin gostergesidir. Bu tur toplumlar, liderlerin kendilerini toplumdan soyutlamasini ve adil olmayan uygulamalari normal karsilar. Yani aslinda toplumdaki adaletsizlik yukaridan asagi degil de, asagidan yukariya dogru onaylanir. Toplum bu adaletsizligi, esit haklara ve maddi gelire sahip olmamasini kulturel miraslarinin bir parcasi olarak kabullenir, kaderine seve seve boyun eger. Baska bir duzen olabilecegi akillara gelmez, o “baska” duzenin sadece gelismis ulkelerde olduguna inanir ve kurtulusu buralara kacmakta gorur.
Turkiye’nin PD indeksi 66, rastgele bakarsak Danimarka’nin 17, Avusturalya’nin 36. Yani 66 yuksek bir deger…

Bunlari kendime neden yazdigimi cok iyi hatirliyorum. Olanlara daha az hirslanayim, caresizlik icinde dine, basortusune sarilan halkima kizmayayim, yada daha az kizayim diye. Icimi daglayan haberlere gozyasi dokmekten usanip, herseye arkami donmeyeyim diye. Olaylarin gelisimini sosyolojik acidan kendime aciklayayim ki, bu yolun cikisi oldugunu da unutmayayim diye.

Bu yazdiklarim Geert Hofstede adindaki bir profosorun “kulturel boyut teorisi” calismasindan alintidir. Hofstede, ulusal kulturlerin bes boyutu oldugunu one suruyor:

1) Power Distance (Gucten Uzaklik)
2) Individualism (Bireysellik)
3) Masculinity (maskulenlik)
4) Uncertainity Avoidence (belirsizligi onleme)
5) Long Term Orientation (Uzun vadeli gorus, ileriye yonelik dusunme)

Bu boyutlar icin olcum kriterleri gelistirmis ve pek cok ulkenin degerlendirmesini yapmis. Is cevrelerinde, ozellikle de yabanci kulturle, ulkelerle calisanlarin cokca basvurdugu bir kaynaktir. Daha fazla bilgi almak isterseniz: http://geert-hofstede.com

Advertisements

2 thoughts on “Fazil Say’in basina gelenleri matematiksel bir formulle acikalayabilsem kendimi daha iyi hisseder miyim?

  1. Selencim cok acayyip seyler oluyor, inanmasi guc . Dun haberlerde izledim etkisini Hala hissediyorum .bir Adam Balik tutarken galatada kalp krizi gecirmis ölmüs. Uzerini ortmusler yanibasinda bir Adimlik mesafede Balik tutmaya devam ediyor insanlar yanlarinda yatan ölü can I görmüyor , insanligi ölmüs gozleri. Nasil oldular böyle ne olduk biz?
    Bizden olana hatta ölene bile kalmamisken saygimiz muhaliflere azinliklara “baskasina” saygi beklemek bizim naifligimiz sanirim.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s